Uncategorized
Στην ταχύτητα της καθημερινότητας, συχνά νιώθουμε ότι συμμετέχουμε σε έναν ατελείωτο μαραθώνιο. Οι υποχρεώσεις συσσωρεύονται και ο θόρυβος γύρω μας δυναμώνει. Η ψυχική πίεση δεν είναι πάντα κάτι που μπορούμε να περιγράψουμε με λέξεις· μερικές φορές εκφράζεται με σωματοποίηση, με ένα βάρος στο στήθος, μια ακαθόριστη κούραση ή η αίσθηση ότι έχουμε χάσει το ρυθμό μας και την λειτουργικότητά μας.
Καμιά φορά νιώθουμε «εγκλωβισμένοι» σε συναισθήματα που δεν μπορούμε να διερευνήσουμε. Πολλά άτομα βιώνουν την απομόνωση ακόμα και όταν περιβάλλονται από πλήθος, ή ακόμη και την ανάγκη να προβάλλουνε μια εικόνα ψυχικής «ευεξίας», ενώ εσωτερικά επικρατεί σύγχυση. Ο φόβος της κριτικής ή ακόμη και η δυσκολία να εκφράσουμε το πρόβλημα μας με λέξεις, συχνά μας κάνει να κλεινόμαστε στον εαυτό μας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η συζήτηση μπορεί να φαντάζει βουνό, και η ανάγκη για έναν διαφορετικό τρόπο έκφρασης γίνεται επιτακτική.
Στο Κέντρο Ημέρας Υποστήριξης Ψυχικής Υγείας μέσω Τέχνης του φορέα Θάλπος – Ψυχική Υγεία, εκεί που σταματούν οι λέξεις, ξεκινά η δημιουργία. Η υποστήριξη της ψυχικής υγείας μέσω της τέχνης δεν αφορά το «ταλέντο» ή το αν θα φτιάξουμε ένα αριστούργημα. Στο δικό μας πεδίο, το να είμαστε «δίπλα στον άνθρωπο» σημαίνει να του προσφέρουμε τα εργαλεία –ένα πινέλο, ένα μουσικό άκουσμα, έναν λευκό καμβά, τον πειραματισμό, την εναλλαγή ρόλων και την κίνηση, ώστε ο ωφελούμενος να δώσει σχήμα, χρώμα και μορφή σε όσα τον δυσκολεύουν.
Δημιουργούμε έναν ασφαλή χώρο όπου το συναίσθημα εκφράζεται αλληλοεπιδρώντας με τα υλικά, τη μουσική, το θέατρο, την κίνηση. Μέσα από τις ατομικές και ομαδικές ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες, οι άνθρωποι ανακαλύπτουν ξανά τη χαρά της δημιουργίας μέσα από νέους τρόπους έκφρασης, και ανακαλύπτουν ξανά ο ένας τον άλλον. Μέσα από τη διαδικασία της δημιουργικής έκφρασης, η απομόνωση σπάει και η αίσθηση του «μαζί» γίνεται ένα δυνατό στήριγμα. Προσεγγίζουμε τον καθένα ξεχωριστά, βοηθώντας τους να βρουν τις δικές τους εσωτερικές απαντήσεις και να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους, βήμα-βήμα, με σεβασμό στον δικό τους ρυθμό. Παράλληλα, η συνεργασία μας με φορείς πολιτισμού, μεταφέρει την δημιουργία έξω στην κοινότητα, με απώτερο στόχο να σπάσουμε το στίγμα και την απομόνωση. Αυτές οι κοινές δράσεις ενώνουν τους ανθρώπους και μετατρέπουν την προσωπική δυσκολία σε μια συλλογική αποδοχή και ευαισθητοποίηση.
Όπως είχε γράψει και ο Φρίντριχ Νίτσε, «έχουμε την τέχνη, για να μη μας αφανίσει η αλήθεια». Αυτή η φράση ταιριάζει με την φιλοσοφία μου: η δημιουργία είναι το ανάχωμα απέναντι στο άγχος και τη φθορά της καθημερινότητας. Είναι το μέσο που μας επιτρέπει να αντικρίσουμε τις δυσκολίες μας χωρίς να λυγίσουμε, μεταμορφώνοντας το βάρος σε έκφραση και την απομόνωση σε σύνδεση. Στο ταξίδι της ψυχικής ενδυνάμωσης, η πραγματική ομορφιά δεν βρίσκεται στο τέλειο αποτέλεσμα, αλλά στο θάρρος να αρχίσεις να δημιουργείς από την αρχή, αναπνέοντας ξανά πιο ελεύθερα.
Μαντωνάκης Λεωνίδας
MD, PhD Ψυχίατρος, Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατρικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών – Αιγινήτειο Νοσοκομείο – Επιστημονικά Υπεύθυνος Κέντρου Ημέρας Υποστήριξης Ψυχικής Υγείας μέσω Τέχνης
