newsletter IouniouΆρθρα και Έρευνες
Κάθε χρόνο, η περίοδος των εξετάσεων μετασχηματίζεται σε ένα συλλογικό κοινωνικό τελετουργικό, στενά συνδεδεμένο με το άγχος και την πίεση σχετικά με τις επιδόσεις. Από κοινωνιολογική σκοπιά, το εξεταστικό στρες δεν αποτελεί απλώς μία ατομική, ψυχολογική αδυναμία, αλλά είναι το προϊόν μίας «κοινωνίας της επίδοσης», η οποία αξιολογεί την ανθρώπινη αξία με βάση τους βαθμούς, της σχολή επιλογής και τους τίτλους σπουδών.
Σε αυτό το πλαίσιο, το εκπαιδευτικό σύστημα λειτουργεί συχνά ως μηχανισμός κοινωνικής επιλογής και κατάταξης. Οι προσδοκίες του οικογενειακού περιβάλλοντος, ο ανταγωνισμός και ο φόβος της αποτυχίας, δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τους νέους. Το άγχος παύει να είναι προσωπικό πρόβλημα και μετατρέπεται σε δομικό κοινωνικό φαινόμενο. Η αποστήθιση αντικαθιστά τη δημιουργικότητα, ενώ ο ελεύθερος χρόνος εκμηδενίζεται, οδηγώντας σε κοινωνική απομόνωση και ψυχική εξάντληση.
Απέναντι σε αυτή την ισοπεδωτική πίεση, καλούμαστε να βρούμε άλλες διεξόδους αποφόρτισης και υποστήριξης. Η τέχνη – είτε πρόκειται για τα εικαστικά, το θέατρο, τη μουσική, είτε για τον χορό – λειτουργεί ως ένα ισχυρό θεραπευτικό εργαλείο αποδόμησης τους άγχους. Η τέχνη δεν είναι πολυτέλεια, ούτε χρειάζεται να έχεις ταλέντο για να ασχοληθείς μαζί της. Όταν ζωγραφίζουμε, ακούμε μουσική ή χορεύουμε, ο εγκέφαλός μας ηρεμεί. Το μυαλό ξεφεύγει από τα καθημερινά προβλήματα και συγκεντρώνεται στο τώρα. Έτσι, μειώνεται το άγχος και γεμίζουμε με θετική ενέργεια.
Σε έναν κόσμο που μας ζητάει να είμαστε συνεχώς τέλειοι και παραγωγικοί, η τέχνη μάς προσφέρει το πιο πολύτιμο αντίδοτο. Μας δίνει έναν ασφαλή χώρο όπου επιτρέπεται απλώς να είμαστε ο εαυτός μας. Η επιστροφή σε αυτές τις απλές, δημιουργικές στιγμές δεν είναι πολυτέλεια, αλλά μια καθημερινή ανάγκη για να προστατεύσουμε την ψυχική μας υγεία και να βρούμε ξανά την ισορροπία μας.
Κλείνοντας, η τέχνη δεν είναι ένα προνόμιο για λίγους, αλλά ένα καταφύγιο ανοιχτό για όλους μας. Στις δύσκολες και πιεστικές στιγμές της καθημερινότητας, δεν χρειαζόμαστε ειδικές γνώσεις ή ταλέντο για να στραφούμε σε αυτήν· χρειαζόμαστε μόνο την απόφαση να αφεθούμε στη διαδικασία. Επιλέγοντας να βάλουμε τη δημιουργία στη ζωή μας, κάνουμε ένα πολύτιμο δώρο στον εαυτό μας: του δίνουμε τη δυνατότητα να αναπνεύσει, να εκφραστεί και να βρει ξανά την απαραίτητη εσωτερική του γαλήνη. Υπενθυμίζει ότι η ψυχική υγεία και η ελεύθερη έκφραση είναι η πραγματική βάση για μία υγιή εξέλιξη.
Παπαγεωργίου Ευσταθία – Ζωή
Κοινωνιολόγος, Διοικητικός Κέντρου Ημέρας Υποστήριξης Ψυχικής Υγείας μέσω Τέχνης
