newsletter IouniouΆρθρα και ΈρευνεςΚέντρα Ημέρας Ενηλίκων
Υπάρχουν στιγμές μέσα στην περίοδο των εξετάσεων που το άγχος μοιάζει να ξεπερνά το ίδιο το διάβασμα. Ένα αποτέλεσμα, μια επίδοση ή ακόμη και μια δύσκολη στιγμή μπορεί να βιωθεί σαν κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια σχολική αξιολόγηση. Το άγχος των εξετάσεων δεν αφορά μόνο το διάβασμα ή την επίδοση. Συχνά ακουμπά κάτι πιο προσωπικό: το πώς βλέπουμε τον εαυτό μας όταν κρινόμαστε.
Συχνά, όμως, αυτό που κάνει την εμπειρία δύσκολη δεν είναι μόνο η ποσότητα της ύλης ή η πίεση του χρόνου, αλλά η αίσθηση ότι «πρέπει να τα καταφέρω». Ότι μέσα σε μια συγκεκριμένη στιγμή συμπυκνώνεται κάτι μεγαλύτερο από τη σχολική επίδοση. Για πολλούς ανθρώπους, οι εξετάσεις δεν λειτουργούν μόνο ως αξιολόγηση γνώσεων, αλλά και ως μια πιο εσωτερική δοκιμασία. Δεν αφορά μόνο το «πώς θα τα πάω», αλλά και το «αν δεν τα καταφέρω, τι σημαίνει αυτό για μένα». Όταν η εμπειρία της αποδοχής έχει συνδεθεί, έστω και άρρητα, με την επιτυχία, τότε η επίδοση αποκτά ένα βάρος που ξεπερνά το πραγματικό της μέγεθος.
Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, το άγχος δεν είναι απλώς αντίδραση στην προετοιμασία. Είναι και μια προσπάθεια να διατηρηθεί μια σταθερή εικόνα του εαυτού. Η ανάγκη να μην υπάρξει αποτυχία μπορεί να κρύβει μια πιο βαθιά ανάγκη: να διατηρηθεί η αίσθηση ότι «είμαι εντάξει». Έτσι, η εξέταση παύει να είναι μόνο ένα γεγονός και γίνεται μια εμπειρία που αγγίζει την ταυτότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι σε τέτοιες περιόδους ενισχύονται εσωτερικές φωνές αυστηρότητας, φόβου ή τελειοθηρίας. Όσο πιο πολύ το αποτέλεσμα ταυτίζεται με την αξία του εαυτού, τόσο πιο έντονα βιώνεται και το άγχος.
Και πολλές φορές, ακόμη και όταν οι εξετάσεις τελειώσουν, η ένταση δεν φεύγει αμέσως. Μπορεί να μένει πίσω μια κόπωση, μια δυσκολία να χαλαρώσει κανείς ή μια συνεχής εσωτερική αξιολόγηση του εαυτού. Αυτό συμβαίνει γιατί η ψυχική πίεση δεν σταματά πάντα τη στιγμή που τελειώνει το γεγονός που τη δημιούργησε. Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανιστεί το άγχος, αλλά να μπορέσουμε να καταλάβουμε λίγο καλύτερα τι νιώθουμε. Όταν το άγχος αποκτά νόημα, παύει να βιώνεται μόνο ως κάτι που πρέπει να διορθωθεί και γίνεται κάτι που μπορούμε να προσεγγίσουμε με περισσότερη κατανόηση.
Οι εξετάσεις, τελικά, είναι μια συγκεκριμένη συνθήκη αξιολόγησης μέσα στον χρόνο — όχι ένα μέτρο της συνολικής αξίας ενός ανθρώπου. Και όσο περισσότερο μπορεί κανείς να διαχωρίσει την επίδοση από την ταυτότητα, τόσο περισσότερος χώρος δημιουργείται για μια πιο ήρεμη και ρεαλιστική σχέση με την προσπάθεια.
