newsletter Iouniounewsletter JuneΚέντρα Ημέρας Παιδιών & Εφήβων
Τώρα που οι εξετάσεις έφτασαν στο τέλος τους και ο Ιούνιος φέρνει την ολοκλήρωση ενός απαιτητικού κύκλου, η εκκωφαντική ένταση των προηγούμενων εβδομάδων δίνει σταδιακά τη θέση της σε μια παράξενη ησυχία. Στα περισσότερα σπίτια, η «καταιγίδα» των γραπτών και της αγωνίας υποχωρεί, αφήνοντας όμως πίσω της ένα αόρατο αποτύπωμα που δεν σβήνει αυτόματα με το κλείσιμο των βιβλίων. Η ψυχική υγεία δεν ακολουθεί σχολικά χρονοδιαγράμματα και συχνά η πραγματική συναισθηματική επεξεργασία ξεκινά τώρα, τη στιγμή που η εξωτερική πίεση σταματά
Για τους μαθητές, οι εξετάσεις δεν είναι απλώς μια αξιολόγηση γνώσεων, αλλά αποτελούν μια υπαρξιακή πρόκληση, μια στιγμή όπου νιώθουν ότι καλούνται να αποδείξουν την αξία τους στον κόσμο των ενηλίκων . Σε αυτό το «τώρα», το άγχος εμφανίζεται ως μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού, ένας μηχανισμός επιβίωσης που επιστρατεύει τις δυνάμεις του παιδιού για να αντιμετωπίσει την πρόκληση.
Επιστημονικά, αυτή η κινητοποίηση τροφοδοτείται από τις προσδοκίες αυτο-αποτελεσματικότητας: όσο περισσότερο ένας μαθητής πιστεύει στις δυνάμεις του, τόσο περισσότερο η αγωνία του μετατρέπεται σε ελπίδα και δημιουργική δράση.
Ωστόσο, η φροντίδα της ψυχικής υγείας δεν σταματά την ώρα που παραδίδεται το γραπτό. Υπάρχει μια αόρατη συνέχεια που συχνά παραβλέπουμε: το άγχος που παραμένει ή μεταμορφώνεται αφού τελειώσουν οι εξετάσεις. Πολλοί γονείς περιμένουν ότι η λήξη της περιόδου θα φέρει μια αυτόματη έκρηξη χαράς, όμως η επιστήμη μας δείχνει ότι το συναίσθημα της ανακούφισης (relief) είναι συχνά διφορούμενο. Ανήκει στα «συναισθήματα απενεργοποίησης», πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να φέρει μαζί του ένα απότομο συναισθηματικό «άδειασμα» ή μια βαθιά σωματική και ψυχολογική κόπωση. Όταν η αδρεναλίνη της μάχης υποχωρεί, ο έφηβος μπορεί να νιώσει «χαμένος» στη σιωπή που ακολουθεί, ειδικά αν η αυτοπεποίθησή του πληγώθηκε από ένα αποτέλεσμα που δεν ήταν το αναμενόμενο.
Σε αυτή τη φάση της «αποσυμπίεσης», το άγχος μπορεί να πάρει τη μορφή της ντροπής ή της απελπισίας, αν ο έφηβος νιώσει ότι διέψευσε τις προσδοκίες των άλλων ή του εαυτού του. Είναι η στιγμή που η θάλασσα μετά την καταιγίδα παραμένει θολή. Η δική μας παρουσία οφείλει να είναι η σταθερή άγκυρα. Η φροντίδα αφορά τη μετάβαση από την υπερένταση στην αποδοχή, υπενθυμίζοντας στο παιδί ότι η αξία του είναι ένας ορίζοντας αδιαπραγμάτευτος, που δεν φυλακίζεται σε βαθμούς. Η αποδοχή των συναισθημάτων του, η παροχή ελεύθερου χρόνου χωρίς απαιτήσεις και υποχρεώσεις καθώς και η ενθάρρυνση για μικρές, καθημερινές στιγμές χαράς είναι οι γέφυρες που θα τον οδηγήσουν πίσω στην ισορροπία.
Το μήνυμα που πρέπει να μείνει σε κάθε σπίτι είναι ότι οι εξετάσεις είναι ένας σταθμός, όχι ο τελικός προορισμός. Η ψυχική ανθεκτικότητα χτίζεται όχι μόνο στην ικανότητα να αντέχουμε την πίεση, αλλά και στη δύναμη να φροντίζουμε τον εαυτό μας όταν τα φώτα της δοκιμασίας σβήνουν. Ας σταθούμε δίπλα τους με υπομονή, θυμίζοντάς τους ότι η μεγαλύτερη επιτυχία τους είναι η ίδια η διαδρομή της προσπάθειάς τους και αυτό από μόνο του αξίζει φροντίδα.
Ίσως τελικά αυτό που χρειάζονται περισσότερο τα παιδιά και οι έφηβοι σε τέτοιες περιόδους δεν είναι περισσότερη πίεση ή έτοιμες απαντήσεις, αλλά χώροι όπου μπορούν να ακουστούν χωρίς φόβο αξιολόγησης. Το Κέντρο Ημέρας Παιδιών και Εφήβων του φορέα «ΘΑΛΠΟΣ Ψυχική Υγεία» επιδιώκει να αποτελεί έναν χώρο στήριξης και φροντίδας για παιδιά, εφήβους και τις οικογένειες τους, ιδιαίτερα σε περιόδους έντασης και μετάβασης. Γιατί η δύναμη να διαχειρίζεται κανείς τις δυσκολίες καλλιεργείται πιο ουσιαστικά μέσα σε σχέσεις ασφάλειας, αποδοχής και υποστήριξης.
Ντότση Βίβιαν
Ψυχολόγος- Ψυχοθεραπεύτρια
Κέντρου Ημέρας Παιδιών και Εφήβων
