Άρθρα και ΈρευνεςΚέντρα Ημέρας Παιδιών & Εφήβων
Στην εφηβεία, το «φαίνεσθαι» αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Οι έφηβοι δεν αναζητούν μόνο το ποιοι είναι αλλά και το πώς τους βλέπουν οι άλλοι. Η εικόνα, το βλέμμα των συνομηλίκων και η ανάγκη αποδοχής επηρεάζουν έντονα την αυτοεκτίμηση και τη συναισθηματική τους ισορροπία.
Οι Απόκριες, με τις μεταμφιέσεις και τα προσωπεία αγγίζουν ακριβώς αυτή την αναπτυξιακή ανάγκη. Για τα παιδιά και τους εφήβους, η μάσκα δεν είναι απλώς παιχνίδι ή διασκέδαση. Μπορεί να λειτουργήσει ως τρόπος έκφρασης, πειραματισμού και συχνά ως μέσον προστασίας. Μέσα από έναν ρόλο, ο έφηβος δοκιμάζει διαφορετικές πλευρές του εαυτού του, ρυθμίζοντας το πόσο εκτεθειμένος ή ευάλωτος νιώθει.
Το «φαίνεσθαι» από μόνο του δεν είναι αρνητικό. Αντιθέτως, αποτελεί μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας διαμόρφωσης της προσωπικής ταυτότητας. Η δυσκολία εμφανίζεται όταν η εικόνα αρχίζει να υπερισχύει του βιώματος. Όταν το πώς φαίνομαι γίνεται πιο σημαντικό από το πώς νιώθω. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι έφηβοι μπορεί να βιώνουν αυξημένο άγχος, ανασφάλεια ή συναισθηματική πίεση.
Πίσω από το «φαίνεσθαι» συχνά κρύβονται ανησυχίες που δεν εκφράζονται εύκολα όπως φόβος απόρριψης, πίεση ανταπόκρισης σε προσδοκίες, δυσκολία να επίδειξης ευαλωτότητας. Το προσωπείο τότε, δεν λειτουργεί ως εξαπάτηση αλλά ως τρόπος προσαρμογής και συναισθηματικής αντοχής δηλαδή, ως ένα μεταβατικό εργαλείο σε μια απαιτητική φάση ανάπτυξης.
Η ψυχική υγεία στην εφηβεία δεν αφορά μόνο στην απουσία συμπτωμάτων. Αφορά στην αίσθηση ασφάλειας, τη δυνατότητα έκφρασης και την ύπαρξη σχέσεων μέσα στις οποίες ο έφηβος μπορεί να είναι ο εαυτός του χωρίς φόβο ή κριτική.
Ο ρόλος των γονέων είναι καθοριστικός. Η συναισθηματική διαθεσιμότητα, η ανοιχτή επικοινωνία και η μη επικριτική στάση λειτουργούν προστατευτικά. Όχι για να «αφαιρέσουν» το προσωπείο αλλά για να δημιουργήσουν έναν χώρο όπου το παιδί δεν χρειάζεται να κρύβεται πίσω από αυτό.
Η κατανόηση, ο διάλογος και όταν απαιτείται η υποστήριξη δεν σημαίνουν ότι κάτι πάει στραβά αλλά σημαίνουν φροντίδα. Και η φροντίδα αποτελεί θεμέλιο για την ψυχική ανθεκτικότητα στην εφηβεία.
Στο Κέντρο Ημέρας Παιδιών & Εφήβων Θάλπος, η θεραπευτική προσέγγιση εστιάζει στη δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου, όπου παιδιά και έφηβοι μπορούν να εκφραστούν, να κατανοήσουν τη σχέση τους με την εικόνα και το «φαίνεσθαι» και να ενισχύσουν την αυθεντική τους ταυτότητα.
Το άρθρο υπογράφει η κα Μαρίζα Παπαγαθαγγέλου
Κλινική Ψυχολόγος Υγείας, MSc
Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Ημέρας Παιδιών & Εφήβων Θάλπος (Thalpos Youth)
