Η οικογένεια και οι σημαντικοί άλλοι της ζωή μας.

Ο άνθρωπος αποτελεί μία μοναδική κι ανεπανάληπτη οντότητα, η οποία καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της είναι μέλος πολλών διαφορετικών ομάδων- συστημάτων. Το πρώτο σύστημα στο οποίο ανήκει ένας άνθρωπος από τη στιγμή που γεννιέται είναι η οικογένεια από την οποία προέρχεται. Αντίστοιχα, οι πρώτες σχέσεις του ατόμου είναι με τους κύριους φροντιστές του, δηλαδή τους βιολογικούς ή θετούς γονείς του, αλλά και με συγγενικά πρόσωπα, όπως τα αδέλφια, τις γιαγιάδες και τους παππούδες, τους θείους και τις θείες, νονούς και νονές, οικογενειακούς φίλους κ.α. Στα επόμενα στάδια της ζωής, το άτομο θα αποκτήσει συμμαθητές και δασκάλους στο σχολικό περιβάλλον, φίλους από τη γειτονιά ή από εξωσχολικές δραστηριότητες, συμφοιτητές, ερωτικούς συντρόφους, προϊσταμένους και συναδέλφους στην εργασία, έναν κατοικίδιο ζώο κ.α. Έτσι, το ενήλικο πλέον άτομο επιλέγει τους σημαντικούς άλλους της ζωής του μέσα από την οικογένεια που προήλθε, την οικογένεια που δημιούργησε και από τους στενούς δεσμούς που σύναψε με άτομα εκτός συγγενικού περιβάλλοντος. (Λαγωνίκα, 2011) (Goldenberg Irene, 2005)

 Με άλλα λόγια, η οικογένεια, μία ομάδα φίλων ή μία ομάδα επαγγελματιών που εργάζονται στο ίδιο πλαίσιο είναι ένα ξεχωριστό σύστημα, όπου τα  τα μέλη του σχετίζονται μεταξύ τους. Για να κατανοηθεί συνολικά το σύστημα, είναι άκρως σημαντικό να εκτιμηθεί ο τρόπος που ένα άτομο λειτουργεί και αλληλεπιδρά  με τα υπόλοιπα μέλη. (Άρτεμις Γιώτσα, 2011)

Αξίζει να αναφερθεί ότι τα αιτήματα των ανθρώπων που προσέρχονται για να λάβουν υπηρεσίες ψυχοθεραπείας πολλές φορές εμπεριέχουν κάποιο μέλος της οικογένειάς τους ή κάποια σημαντική σχέση της ζωής τους. Μέσα από το πρωταρχικό τους αίτημα που αφορά τους ίδιους, προκύπτει η ανάγκη για ψυχοσυναισθηματική υποστήριξη και ενδυνάμωση προκειμένου να διαχειριστούν ή να βελτιώσουν κάποια σχέση τους.  Ένα παράδειγμα θα μπορούσε να είναι η διαχείριση μίας απώλειας ενός σημαντικού άλλου, για παράδειγμα ο θάνατος ενός μέλους της οικογένειας. Άλλο παράδειγμα θα μπορούσε να είναι η διαχείριση των συγκρούσεων μεταξύ ερωτικών συντρόφων ή φίλων.

Επιπλέον, κάθε αλλαγή που προκύπτει μέσα από τις εξελικτικές- μεταβατικές φάσεις των ατόμων, τις κοινωνικοοικονομικές προσκλήσεις και τις απαιτήσεις της καθημερινής ζωής, επηρεάζει άμεσα τις σχέσεις των ανθρώπων.

Σε αυτό το σημείο δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε το ζήτημα των άτυπων φροντιστών. Ατόμων, δηλαδή, του στενού οικογενειακού ή φιλικού περιβάλλοντος που φροντίζουν κατ’ οίκον ένα μέλος της οικογένειάς τους που έχει διαγνωστεί με κάποια αναπηρία ή ασθένεια. Οι υπηρεσίες που παρέχουν δεν αμείβονται και περιλαμβάνουν τη διεκπεραίωση πρακτικών ζητημάτων όπως προσωπική υγιεινή και ιατρικές εξετάσεις, μέχρι δραστηριότητες καθημερινής ζωής και συναισθηματική υποστήριξη. Η μακροχρόνια φροντίδα που παρέχουν οι άτυποι φροντιστές επιβαρύνει πολλαπλά όλους τους τομείς της ζωής τους με αποτέλεσμα να έχουν και οι ίδιοι την ανάγκη υποστήριξης  (Ευθυμίου Παρασκευή, 2021). Συγκεκριμένα, ένα από τα αιτήματα των άτυπων φροντιστών που προσέρχονται στο Κέντρο Ημέρας Υποστήριξης Ψυχικής Υγείας μέσω Τέχνης είναι να λάβουν ψυχοσυναισθηματική υποστήριξη, ώστε να συνεχίσουν να φροντίζουν επαρκώς τους οικείους τους.

Άλλες φορές, το αίτημα των ανθρώπων περιλαμβάνει τη δυσκολία τους να σχετιστούν με τους άλλους σε ένα βαθύτερο επίπεδο, παρόλο που στην καθημερινότητά τους επικοινωνούν και συνεργάζονται με άλλους ανθρώπους. Τέλος, κάποιοι αναρωτιούνται γιατί στη ζωή τους επαναλαμβάνεται το ίδιο μοτίβο σχέσεων και νιώθουν να έχουν εισέλθει σε μία κατάσταση στην οποία δεν μπορούν βιώσουν μία διαφορετική εμπειρία.

Σε όλα τα παραπάνω αιτήματα, αναγνωρίζουμε την ανάγκη του ανθρώπου να συνδεθεί ουσιαστικά και να κατανοήσει σε βάθος πρώτα τον εαυτό του και εν συνεχεία τους σημαντικούς άλλους  της ζωής του. Μέσα από τη διαδικασία της ενδυνάμωσης και της αυτογνωσίας, το άτομο ενισχύεται προς αυτή την κατεύθυνση και εν τέλει έχει την ευκαιρία βελτιώσει τη σχέση με τον εαυτό του και κατ’ επέκταση να τη μοιραστεί  με τους πιο αγαπημένους του ανθρώπους στον κόσμο.

Αναφορές:

Goldenberg Irene, G. H. (2005). Οικογενειακή Θεραπεία: Μία επισκόπηση. Αθήνα: ΕΛΛΗΝ.

Άρτεμις Γιώτσα, Ε. Μ. (2011). Συστημική Θεώρηση οικογένειας και ομάδες συμβουλευτικής γονέων. Επιστημονική Επετηρίδα Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, σσ. 4-25.

Ευθυμίου Παρασκευή, Κ. Κ. (2021). ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΦΟΡΤΙΟΥ ΤΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Κοινωνική Εργασία ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ(144), σσ. 36-73.

Λαγωνίκα, Μ. Δ. (2011). Μεθοδογία Κοινωνικης Εργασίας: Μοντέλα Παρέμβασης. Αθήνα: ΤΟΠΟΣ (Μοτίβο Εκδοτική).